Türkiye Yeşil Taksonomisi yürürlükte: KOBİ'ler için ne değişiyor?

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.¹ Yönetmeliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hazırladı; dayanağı 7552 sayılı İklim Kanunu.¹³ COP31'e altı hafta kala yayımlanan düzenleme, Türkiye'de hangi ekonomik faaliyetin çevresel açıdan sürdürülebilir sayılacağını ortak bir dille tanımlıyor.

Taksonomi nedir?

Taksonomi, bir faaliyetin "yeşil" olup olmadığını belirleyen bir sınıflandırma sistemi. Yönetmeliğe ekli faaliyet listesi (Ek-1) 16 sektörde 137 ekonomik faaliyeti kapsıyor.²⁴ Avrupa Birliği taksonomisindeki faaliyetlere ek olarak, Türkiye ekonomisi için önemli olan tarım ve turizm de listeye alındı.⁴

Yönetmelik altı çevresel amaç tanımlıyor:¹⁴

1. Sera gazı emisyonlarının azaltılması
2. İklim değişikliğine uyum
3. Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması
4. Döngüsel ekonomiye geçiş
5. Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü
6. Biyolojik çeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve iyileştirilmesi

Bir faaliyet ne zaman "uyumlu" sayılır?

Bir faaliyetin taksonomiyle uyumlu olması için üç koşulu birlikte sağlaması gerekiyor:¹⁴

Hangi faaliyetin hangi eşikle "önemli katkı" sayılacağını gösteren teknik tarama kriterlerini Bakanlığa bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı belirleyecek ve düzenli olarak güncelleyecek. Fosil yakıta dayalı faaliyetler kapsam dışında tutuluyor.³

Kim raporlamak zorunda?

KOBİ'ler için en önemli ayrıntı burada:

• Reel sektör için raporlama gönüllü. Ek-1'deki faaliyetleri yürüten işletmeler, Başkanlığın şablonlarıyla raporlama yapabilir.³⁴
• Finans kuruluşları için zorunlu. Bankalar, aracı kurumlar, sigorta ve emeklilik şirketleri gibi kuruluşlar raporlamakla yükümlü. Ancak geçici madde uyarınca bu yükümlülük 1 Ocak 2029'da başlıyor.³⁴
• Raporlar, mali yılın bitiminden sonraki altı ay içinde Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi'ne yükleniyor ve kamuya açık hale geliyor.³
• Göstergeler; taksonomiyle uyumlu gelir, yatırım harcaması ve işletme giderinin oranları üzerinden hesaplanıyor. Payı yüzde 10'un altında kalan faaliyetler raporlama dışında bırakılabiliyor.³

KOBİ'ler için ne anlama geliyor?

Raporlama zorunlu olmasa da taksonomi KOBİ'lerin hayatına finansman üzerinden girecek. Bakanlığın açıklamasına göre bankalar ve finans kuruluşları, yeşil finansman talep eden şirketlerden taksonomi raporlaması isteyebilecek.⁴ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da yönetmeliğin sanayicilerin uluslararası yeşil finansmana erişimini kolaylaştıracağını vurguladı.⁴ 2029'a kadar bankaların kendi raporlarını hazırlamaya başlaması, müşteri portföylerindeki "yeşil" payı ölçmek için tedarikçilerden ve kredi müşterilerinden veri istemesi anlamına geliyor.

Yönetmelik ayrıca yeşile boyamayı (greenwashing) tanımlıyor: bir ürün veya hizmetin çevresel amaçlara önemli katkı sağladığı izlenimini, dayanağı olmadan reklam ve pazarlama yoluyla yaratmak.³ "Çevre dostu", "yeşil" gibi iddiaların artık ölçülebilir bir karşılığı var.

Şimdi ne yapmalı?

1. Faaliyetinizi Ek-1'de bulun. Ana faaliyetiniz 137 faaliyetten birine giriyor mu, bakın.²
2. Verinizi toplamaya başlayın. Enerji tüketimi, emisyonlar, su kullanımı ve atık verileri, teknik tarama kriterlerinin soracağı ilk bilgiler olacak.
3. Gelir ve yatırımlarınızı ayırın. Hangi gelir kaleminin ve yatırımın "yeşil" faaliyete ait olduğunu muhasebede ayrıştırmak, ileride uyum oranını hesaplamayı kolaylaştırır.
4. Çevresel iddialarınızı gözden geçirin. Web sitesi, katalog ve tekliflerdeki ifadelerin belgeye dayandığından emin olun.
5. Teknik tarama kriterlerini takip edin. Kriterler İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanacak; sektörünüze ait eşikler netleştikçe bankayla görüşmeniz kolaylaşır.

Çevresel performansınızı belgeli biçimde anlatmanın yollarından biri de düzenli bir sürdürülebilirlik raporu. Raporunuzu bu platformda yayınlayarak müşterilerinize, finans kuruluşlarına ve basına tek bir bağlantıyla ulaştırabilirsiniz.