İklim mevzuatı ve SKDM — KOBİ'ler için özet

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kapsamda olup olmadığınızı ve yükümlülüklerinizi, yürürlükteki mevzuat ve uzman görüşüyle değerlendirin.

Türkiye'nin hedefleri

Türkiye'nin uzun vadeli hedefi 2053'te net sıfır emisyon. COP30'da açıklanan güncel Ulusal Katkı Beyanı'na göre emisyonların, 2030 için öngörülen 695 milyon tondan 2035'te 643 milyon tona düşürülmesi hedefleniyor.¹ Bu hedefler enerji, sanayi, ulaşım ve atık sektörlerindeki düzenlemelerin çerçevesini belirliyor.

1. İklim Kanunu ve Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)

7552 sayılı İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.²³ KOBİ'ler açısından öne çıkan noktalar:

• Emisyon Ticaret Sistemi: Kapsamdaki tesisler emisyon izni almak, doğrulanmış emisyonları kadar tahsisat teslim etmek zorunda. Gönüllü karbon piyasalarıyla bağlantı ve ulusal bir karbon kredilendirme sistemi de öngörülüyor.³
• Pilot dönem: ETS'nin tam uygulamasından önce bir pilot dönem uygulanacak. Bu dönemde idari para cezaları %80 indirimli olacak.³
• İzleme ve raporlama: Emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması (İRD) sistemin temelini oluşturuyor.

Kimler kapsamda? ETS öncelikle belirli eşiklerin üzerindeki büyük emisyon kaynaklarını hedefliyor. Çoğu KOBİ doğrudan kapsamda olmayacak. Ancak kapsamdaki büyük müşterilerinizin enerji, malzeme ve emisyon verisi talepleri artacak.

2. AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM)

AB'nin SKDM uygulaması 1 Ocak 2026'da kesin döneme geçti.⁴

• Kapsamdaki ürünler: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen.
• Kim yükümlü? AB'deki ithalatçı. Yılda 50 tonu aşan SKDM ürünü ithal eden ithalatçıların "yetkili SKDM beyannamecisi" statüsü alması gerekiyor. Bu tek kütle eşiği, küçük ithalatçıları sistemin dışında bırakan bir sadeleştirme olarak getirildi.⁴⁵
• Maliyet: Beyannameciler ürünlerde gömülü emisyon kadar SKDM sertifikası teslim ediyor. Sertifika fiyatı AB ETS açık artırma fiyatlarına dayanıyor: 2026'da çeyreklik, 2027'den itibaren haftalık ortalama.⁴

Türk KOBİ'si için anlamı: AB'ye bu ürünleri veya bu ürünleri içeren ara malları satıyorsanız, AB'deki alıcınız sizden ürün bazında, doğrulanabilir emisyon verisi isteyecek. Verisi hazır olan tedarikçi, varsayılan (genellikle daha yüksek) değerlerle hesaplanan maliyetin önüne geçer ve tercih sebebi olur.

3. Sürdürülebilirlik raporlaması (TSRS)

Kamu Gözetimi Kurumu'nun Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) belirli şirketler için zorunlu. 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan raporlama dönemleri için eşikler güncellendi. Ardışık iki raporlama döneminde şu üç ölçütten en az ikisini aşan şirketler kapsama giriyor:⁶⁷

• aktif toplamı 1 milyar TL
• yıllık net satış hasılatı 2 milyar TL
• çalışan sayısı 500

Bu eşikler KOBİ'lerin büyük çoğunluğunu doğrudan kapsam dışında bırakıyor. Ancak raporlama yapan büyük şirketler, değer zinciri emisyonlarını (Kapsam 3) hesaplamak için tedarikçilerinden veri istiyor. Bu da dolaylı bir talep yaratıyor.

Nereden başlamalı?

1. Enerji ve yakıt tüketiminizi aylık olarak kayıt altına alın. Kapsam 1 ve Kapsam 2 hesaplarının temeli budur.
2. Kurumsal karbon ayak izinizi tanınmış bir yöntemle (ör. GHG Protocol, ISO 14064-1) hesaplayın veya hesaplatın.
3. AB'ye ihracat yapıyorsanız ürünlerinizin SKDM kapsamına girip girmediğini GTİP koduyla kontrol edin.
4. Müşterilerinizle konuşun: hangi veriyi, hangi formatta ve ne zaman isteyeceklerini öğrenin.
5. Hazır olduğunuzda sonuçlarınızı sürdürülebilirlik raporu olarak paylaşın ve KOBİ profilinizde yayınlayın.